เรามีอาการแพนิก หรือ เป็นโรคหอบหืด กันแน่นะ?

อาการหอบหืดและอาการแพนิก มีความคล้ายคลึงกันจนแทบจะแยกความแตกต่างไม่ออก เพราะอาการแน่นหน้าอก และหายใจติดขัด เป็นลักษณะอาการของทั้งคู่ แต่ก็ยังมีอีกบางอาการที่พอจะช่วยบ่งชี้ให้เห็นถึงความแตกต่าง และแยกออกได้ว่า แบบไหนคืออาการของแพนิก และแบบไหนคืออาการของโรคหอบหืด เพื่อที่จะได้รักษาอย่างถูกวิธีและทันท่วงที ซึ่งมันจะเป็นประโยชน์อย่างมากทั้งต่อตัวเองและคนรอบข้าง เมื่อตกอยู่สถานการณ์ฉุกเฉิน 

สิ่งแรกเราต้องทำความเข้าใจถึงอาการหลัก ๆ และความแตกต่างของหอบหืดและแพนิกเสียก่อน 

โรคหอบหืด 

โรคหืด (Asthma) หรือที่เรามักจะเรียกกันว่า หอบหืด เป็นโรคที่เกิดจากภาวะตีบตันของหลอดลม ทำให้หายใจเข้า-ออก ลำบาก มีเสียง “วี้ด” เมื่อหายใจ หายใจไม่อิ่ม เจ็บหน้าอก และเกิดอาการไอ อีกทั้งเยื่อบุผนังหลอดลมอักเสบ จึงทำให้ไวต่อสิ่งกระตุ้น หรือสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย 

หอบหืดสามารถเกิดขึ้นได้ในทุกวัย ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต และการดำเนินชีวิตประจำวันของผู้ป่วยเป็นอย่างมาก ไม่สามารถทำงาน หรือเล่นกีฬาได้อย่างเต็มที่ ยิ่งสภาพอากาศแย่ หรือสิ่งแวดล้อมมีสิ่งกระตุ้นมากเท่าไร ก็ยิ่งส่งผลต่ออาการมากขึ้น และอาจรุนแรงจนเสียชีวิตได้ ส่วนผู้ป่วยที่เป็นเด็กก็จะมีการพัฒนาในการเติบโตช้ากว่าเด็กรุ่นเดียวกัน 

โรคแพนิก (Panic disorder) 

โรคตื่นตระหนก ภาษาอังกฤษที่เรามักได้ยินกันบ่อย ๆ ว่า “แพนิก” เป็นโรควิตกกังวลชนิดรุนแรง ที่มักจะเกิดความไม่สบายใจ กลัว ตกใจแบบสุดขีด จะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว และถึงขีดสุดในช่วงเวลา 10 นาที แล้วค่อย ๆ ทุเลาลง อาการอาจจะหายได้ในเวลาประมาณ 30 – 40 นาที จากนั้นผู้ป่วยจะรู้สึกเพลีย เหนื่อยอ่อน และเกิดความกลัวว่าอาการจะกำเริบขึ้นอีก แม้ในช่วงเวลาปกติที่ไม่ได้มีอาการก็ตาม ส่วนใหญ่จะพบได้ในช่วงวัยผู้ใหญ่ตอนต้น ที่กำลังจะเปลี่ยนเข้าสู่วัยผู้ใหญ่เต็มตัว ส่วนใหญ่ผู้ป่วยมักจะคิดว่าตนเป็นโรคหัวใจ หรือเป็นหอบหืด เนื่องจากมีลักษณะอาการคล้ายกับโรคดังกล่าว 

  • อาการระยะเริ่มต้น 

หอบหืด : อาการหอบหืดเฉียบพลัน จะแสดงอาการนานหลายนาที และอาจมีระยะเวลานานหลายวัน (ระยะเวลาขึ้นอยู่กับการตอบสนองต่อการรักษาของแต่ละบุคคล) 

แพนิก : อาการแพนิกเฉียบพลัน จะมีอาการรุนแรงภายใน 10 นาที และอาจอันตรายถึงชีวิต  

  • อาการของโรค

หอบหืด : หายใจติดขัด เวลาหายใจจะมีเสียง “หวีด” หายใจเร็ว หายใจลำบาก แน่นหน้าอก หอบเหนื่อย หายใจไม่เต็มอิ่ม มักมีปัญหาการนอนหลับ เพราะมักจะตื่นตอนกลางคืนเนื่องจากหายใจติดขัด หรือเพราะไอ ไอเป็นชุด 

แพนิก : เจ็บหน้าอก หรือรู้สึกจุกแน่นทรวงอก หายใจติดขัด ร้อนวูบวาบ หน้าร้อนและแดง อาจมีเหงื่อออก ตัวสั่น หนาวสั่น คลื่นไส้ ไม่สบายท้อง วิงเวียน รู้สึกหน้ามืด หัวใจเต้นแรงผิดปกติ มือชา เท้าชา รู้สึกเหมือนตนเองกำลังจะตาย หรือกลัวตาย 

  • ปัจจัยที่กระตุ้นอาการ

หอบหืด : สารก่อภูมิแพ้ สารระคายเคือง สภาวะสิ่งแวดล้อม สภาพอากาศ มลพิษ เชื้อโรค ความเครียด การใช้งานร่างกายอย่างหักโหม เช่น หักโหมในการทำงาน หักโหมในการออกกำลังกาย  

แพนิก : ความวิตกกังวล ความกลัว ความเครียด 

ดูแลอาการหอบหืดให้ดีขึ้นได้อย่างไร?

โรคหอบหืด ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่เป็นการรักษาแบบควบคุมอาการให้สงบ ให้ผู้ช่วยได้ใช้ชีวิตเป็นปกติได้นานที่สุด ด้วยการใช้ยาบรรเทาอาการ โดยทั่วไปผู้ป่วยสามารถใช้ยาขยายหลอดลมชนิดออกฤทธิ์สั้นในกรณีที่มีอาการไม่รุนแรง แต่ถ้าหากมีอาการหอบกระทันหัน จะใช้ยาพ่นหอบฉุกเฉิน แต่การใช้ยาพ่นฉุกเฉินมีข้อจำกัด ซึ่งไม่ควรใช้บ่อย หรือใช้ไม่เกิน 2-3 ครั้ง / สัปดาห์ หากพบว่าต้องใช้ยาพ่นฉุกเฉินบ่อยเกินไป หรือมากกว่าดังที่กล่าวมา นั่นเป็นสัญญาณที่บ่งบอกถึงขีดอันตราย และคุณต้องรีบไปพบแพทย์ประจำตัว หรือแพทย์เฉพาะทางอย่างเร่งด่วน

ดูแลอาการแพนิกให้ดีขึ้นได้อย่างไร?

โรคแพนิกสามารถรักษาให้หายได้ การรักษาจะใช้ยา เพื่อควบคุมอาการทางกาย ควบคู่ไปกับการดูแลทางด้านจิตใจ เป็นการรักษาแบบ Cognitive Behavioral Therapy (CBT) โดยการทำให้รู้สึกผ่อนคลาย การฝึกควบคุมการหายใจ การออกกำลังกาย การนั่งสมาธิ นอนหลับให้เพียงพอ หรือปรึกษานักจิตวิทยา และการพูดคุยกับคนที่เชื่อใจ เพื่อให้รู้สึกผ่อนคลาย และหมั่นสังเกตอาการตนอยู่เสมอ เพื่อไว้เป็นข้อมูลสำหรับให้แพทย์ได้วิเคราะห์ และออกแบบวิธีการรักษาได้มีประสิทธิภาพและเหมาะสม